Vladimir Jirinovski türk dünyasının gələcək paytaxtının İstanbul, Ankara və ya Bakı deyil, Rusiyanın Volqa sahilində yerləşən Kazan şəhəri olacağını söyləyib. Təhsilinə görə şərqşünas-türkoloq olan Jirinovski Aralıq dənizindən Sakit okeana qədər uzanan, türk dillərində danışan böyük dünyanın mərkəzi kimi məhz bu şəhəri göstərib.

Bu barədə “Sovet Arxivi” adlı YouTube kanalında yayımlanan videoda bəhs olunur.

Videoda Jirinovskinin irəli sürdüyü üç prinsip təhlil edilir. Birinci prinsipə görə, xalqın paytaxtı yad hakimiyyət altında yaşasa da, öz dilini və kitabını qoruyub saxladığı yerdir. İkinci prinsipə əsasən, böyük bir dünyanın paytaxtı qala deyil, müxtəlif xalqların birgə yaşadığı kəsişmə nöqtəsi olmalıdır. Üçüncü prinsip isə ondan ibarətdir ki, paytaxt özünə daha gur səslə çağıran şəhər deyil, insanların özləri gəldiyi şəhər olacaq.

Videoda İstanbul, Ankara, Bakı, Astana, Daşkənd, Səmərqənd, Bişkek və Ufa mümkün namizədlər kimi nəzərdən keçirilir. Sonda isə Kazan şəhərinin niyə ön plana çıxdığı izah olunur. Bu seçimlə bağlı “Rusiya – İslam dünyası” forumu, 2024-cü ildə keçirilən BRİKS sammiti, Türkiyə Prezidentinin həmin sammitdə iştirakı, Moskvadan şərqə uzanan yeni magistral yol, türk ölkələrindən gələn minlərlə tələbə və Rusiyanın say baxımından ikinci böyük xalqı olan tatarlar xatırladılır.

Videoda 2005-ci ilin payızında Şərq Dilləri İnstitutunun türk bölməsinin məzunlarının görüşü və Moxovaya küçəsi yaxınlığındakı kafedə baş tutan söhbət, Jirinovskinin Türkiyədəki təcrübə proqramı və bu ölkədən deportasiya edilməsi, Rusiyanın xristianlığı qəbul etməsindən 66 il əvvəl Volqa sahilinə xəlifənin elçilərinin gəlməsi kimi hadisələrdən də danışılır.

Həmçinin Kazanın İvan Qroznı tərəfindən hücumla ələ keçirilməsi, eyni Kreml daxilində məscid və pravoslav kilsəsinin yerləşməsi, Tolstoy və Leninin təhsil aldığı Kazan, Şalyapinin doğulduğu şəhər olması, Vasili Blajennı kilsəsinin Kazanın fəthinin xatirəsinə tikilməsi, ölkədə ilk Şərq Dilləri kafedrası və rektor Lobaçevski barədə məlumatlar təqdim olunur.

Videoda Ayasofya və Qolşərif məscidi, Türk Dövlətləri Təşkilatı və ortaq əlifba məsələsi də diqqətə çatdırılır. Bundan başqa, Musa Cəlilin “Meobit dəftəri”, Qabdulla Tukayın Puşkindən öyrənməsi, Jirinovskinin söylədiklərinin gerçəkləşdiyini göstərən əlamətlər və bu mövzunun türk xalqlarına aidiyyəti müzakirə edilir.

Müəlliflər bildirirlər ki, söhbət yalnız tarixi və siyasi məsələlərdən getmir. Mövzu gündəlik həyatımızda işlənən türk sözlərinə, tatar kökləri olan rus soyadlarına və Orta Asiya ölkələrindən Rusiyaya gələn insanlara münasibətimizə də toxunur.

Videonun müəllifləri faktların müstəqil şəkildə yoxlanıla biləcəyini qeyd edirlər. Onların sözlərinə görə, Jirinovskinin Türkiyə və türk dünyası ilə bağlı fikirləri Dövlət Dumasının plenar iclaslarının stenoqramlarında, televiziya arxivlərində və Liberal Demokrat Partiyasının nəşr etdiyi kitablarında qorunub saxlanılıb.

Volqa Bulqarıstanı və Kazan xanlığının tarixi Tatarıstan Respublikasının Milli Muzeyinin fondlarında və tarixçilərin əsərlərində, Kazan Universitetinin və onun Şərq bölməsinin tarixi isə universitetin öz nəşrlərində əksini tapıb. Türk Dövlətləri Təşkilatı ilə bağlı məlumatları qurumun katibliyi, “Rusiya – İslam dünyası” forumu və BRİKS sammiti barədə məlumatları isə onların təşkilatçıları dərc edirlər.

Müəlliflər kafedə baş tutduğu deyilən söhbətlə bağlı vacib bir məqama da aydınlıq gətirirlər. Onlar bildirirlər ki, həmin söhbətin audio və ya video yazısı yoxdur və bu barədə məlumatı görüşün iki iştirakçısının söylədiklərindən əldə ediblər. Buna görə də videoda yoxlanıla bilən faktlar şahidlərin xatirələrindən ayrı təqdim olunur.